Welke opties liggen er bij de ECB op tafel?

In de eurozone zien de economische vooruitzichten er eerder zwak uit, zeker nu de economie van locomotief Duitsland het voorbije kwartaal (lichtjes) is gekrompen. Bovendien ondervinden de markten ook de gevolgen van de handelsoorlog en de nakende Brexit. Er wordt dan ook verwacht dat de Europese Centrale Bank (ECB) tijdens haar volgende vergadering in september zal uitpakken met extra steunmaatregelen, wil ze de economie niet verder laten wegzakken. Welke ingrepen heeft de ECB tot haar beschikking?

Algemeen verwachte stappen

Het is duidelijk dat de ECB, rekening houdende met de verder verslechterende omstandigheden en de wegzakkende inflatie, waarschijnlijk weinig keuze heeft dan bij haar volgende vergadering op 12 september in te grijpen. De markt prijst vandaag alvast een 80% waarschijnlijkheid in dat de ECB haar depositorente in september zal verlagen van -0.40% naar -0.50% en dit voor het eerst in drie jaar tijd. Dit tarief is de rente die banken moeten betalen wanneer ze geld voor een dag bij de ECB onderbrengen. Aan haar leidende rentevoet, nu 0%, zou de ECB niet raken.

Anderzijds rekent de markt ook op verdere kwantitatieve versoepeling (QE in het jargon). Verwacht wordt dat de ECB de aankoop van overheidsobligaties weer zal opstarten. Echter is er evenwel niet echt veel ruimte meer over aangezien de ECB vandaag niet meer dan 33% van de overheidsschuld van een bepaald land in handen mag hebben. Mogelijk zouden zij enerzijds deze regels kunnen aanpassen. Anderzijds zou ook de aankoop van bedrijfspapier soelaas kunnen brengen. Ten slotte zou het toekennen van kredieten aan banken, die in september van start gaan, tegen nog aantrekkelijkere voorwaarden kunnen gebeuren.

Nieuwe meer onorthodoxe maatregelen?

Met de hierboven aangestipte ingrepen, begeeft de ECB zich evenwel op reeds betreden paden. De vraag is of deze recepten wel voor de nodige extra steun zullen zorgen. Sommige waarnemers pleiten voor een meer gedurfde aanpak.

Ten eerste zou men lidstaten van de eurozone kunnen aanzetten om het budgettair minder nauw te nemen en de teugels van de begroting te laten vieren. Naast monetaire zou er dus ook fiscale steun kunnen komen. Het is maar de vraag of er nog voldoende financiële ruimte is met overheidsschulden die in 2018 gemiddeld 85,1% van het BBP bedroegen. En in hoeverre is Duitsland bereid om mee te gaan in dit verhaal want het land mag in principe geen begrotingstekort van meer dan 0,35% van het BBP hebben.

Ten tweede gaan er stemmen op om consumenten en bedrijven rechtstreeks geld toe te stoppen (het befaamde helikoptergeld). Op die manier wil men sneller het geld doen laten rollen. Ten slotte wordt er ook geopperd dat de ECB, net als de Bank of Japan, aandelen zou kopen. De kans is ons inziens klein dat de ECB voor deze minder voor de hand liggende ingrepen kiest maar indien de economie in de eurozone verder zou verzwakken, kan niets worden uitgesloten.